Pieluszkowe SOS. Jak radzić sobie z odparzeniami i dbać o wrażliwą skórę niemowlaka?

Odparzenia to stan zapalny skóry wynikający z kontaktu z drażniącymi czynnikami zewnętrznymi: nadmierną wilgocią, wysoką temperaturą oraz tarciem. Najczęściej są wynikiem niewłaściwej pielęgnacji. Objawiają się zaczerwieniem skóry, któremu towarzyszy ból, pieczenie czy swędzenie. Pojawiają się w pachwinach oraz w zagłębieniach fałdów skórnych.

U małych dzieci rozwijają się częściej niż u osób dorosłych. - Skóra niemowlęcia różni się od skóry osoby dorosłej – przede wszystkim jest cieńsza, delikatniejsza i znacznie bardziej przepuszczalna. To sprawia, że szybciej reaguje na wilgoć, tarcie i kontakt z substancjami drażniącymi - wyjaśnia Maria Lepucka, położna, doradca laktacyjny i twórczyni kanału edukacyjnego na YouTube.

Mogą one wystąpić na udach, szyi, choć głównie dotyczą okolic pośladków. Mówimy wówczas o odparzeniach odpieluszkowych. Pojawiają się, gdy pupa niemowlaka przez dłuższy czas nie ma kontaktu z powietrzem, w pieluszce jest wilgotno przez pot, do tego działają enzymy z moczu czy kału oraz przy skórze panuje wyższa temperatura, np. przez cieplejsze ubranka. Wówczas na skórze maluszka uwiadaczniają się: zaczerwienienie, krostki, a nawet ranki.

Kiedy pojawiają się odparzenia, dziecko może marudzić i płakać. Dlatego warto znać sposoby radzenia sobie z problemem.

Odparzenia skóry u niemowlaków to powszechny problem, przy czym niektóre dzieci mogą wykazywać większą podatność na ten problem niż inne. Istnieją jednak pewne uniwersalne, sprawdzone sposoby na to, by odparzenia pojawiały się rzadziej.

- Najlepszym sposobem zapobiegania i leczenia odparzeń jest przede wszystkim profilaktyka – częsta zmiana pieluszki, dokładne, ale także delikatne oczyszczanie skóry (najlepiej wodą) oraz pozwalanie skórze oddychać bez pieluszki. Badania pokazują, że regularne wietrzenie pupy i unikanie drażniących kosmetyków znacząco zmniejsza ryzyko wystąpienia pieluszkowego zapalenia skóry - tłumaczy Emilia Wagner, położna i specjalistka pielęgniarstwa neonatologicznego.

Warto więc wprowadzić jako nawyk proste działania zapobiegawcze.

Wietrzenie pupy i właściwe przewijanie

Delikatna skóra dziecka powinna mieć jak najwięcej kontaktu ze świeżym powietrzem. Najlepiej, by pupa była wietrzona przez minimum 15 minut każdego dnia. Nie bez znaczenia jest też sposób, w jaki zmieniamy pieluszkę.

- Aby chronić dziecko przed odparzeniami, podstawą jest regularna zmiana pieluszki – zawsze wtedy, gdy jest ona wilgotna lub zabrudzona. Skórę warto myć letnią wodą, a jeśli używa się chusteczek, powinny być to produkty bezzapachowe i pozbawione alkoholu. Po umyciu trzeba bardzo dokładnie, ale łagodnie osuszyć okolice pieluszkowe, unikając pocierania - wyjaśnia położna Maria Lepucka.

- Duże znaczenie ma także tzw. czas na wietrzenie – chwile, w których dziecko leży bez pieluszki. Dostęp powietrza umożliwia naturalną regenerację skóry i zmniejsza ryzyko stanów zapalnych. Warto również stosować cienką warstwę preparatu ochronnego, który tworzy barierę zabezpieczającą przed wilgocią, a jednocześnie pozwala skórze oddychać - dodaje.

Dobrze dobrane pieluszki i ubranka

Za odparzenia odpowiadają często ciasne, mocno przylegające pieluszki. Warto więc dobrać luźniejsze modele dla niemowlaka. Do tego komfortowe, dające "dużo miejsca" spodenki czy majteczki.

Regularne kąpiele

Staranna higiena to mniejsze szanse na pojawienie się odparzeń, dlatego nie można rezygnować z codziennych kąpieli całego ciała, przy czym szczególnie ważna jest troska o miejsca intymne. Do mycia najlepiej wykorzystać specjalne, łagodne płyny. Dziecko wystarczy tak kąpać raz, dwa razy dziennie, by nie narazić skóry na przesuszenie.

Kosmetyki przeciw odparzeniom

Odparzenia u niektórych dzieci mogą pojawiać się częściej, u innych rzadziej. Może być to sprawa bardzo indywidualna. Skóra malucha może też różnie reagować na poszczególne kroki pielęgnacyjne, dlatego tak ważna jest obserwacja i dostosowanie kosmetyków do faktycznych potrzeb.

Czasem dziecku wystarczy przemycie czystą, letnią wodą przy zmianie pieluszki, przewietrzenie oraz nałożenie preparatu pielęgnacyjnego od czasu do czasu. W innych przypadkach, gdy dziecko ma bardzo wrażliwą skórę, konieczne będzie częstsze nakładanie warstwy ochronnej.

Aby zapobiec odparzeniom, mogą się sprawdzić preparaty z lanoliną, alantoiną, pantenolem, naturalnymi olejami, ekstraktami z ziół czy wazeliną. Przy wprowadzeniu kosmetyków, należy obserwować reakcje skóry.

Zdarza się, że nawet przy wprowadzeniu wszystkich potrzebnych kroków zapobiegawczych, odparzenia i tak się pojawią. Co robić, gdy po zdjęciu pieluszki pojawiają się krostki czy zaczerwienienie?

Emilia Wagner tłumaczy, że w takiej sytuacji warto postawić na minimalizm. - Z mojego doświadczenia wynika, że u większości dzieci świetnie sprawdza się minimalistyczna pielęgnacja – mniej kosmetyków, więcej powietrza. W przypadkach zaczerwienienia zwykle wystarczy krótko stosować cienką warstwę maści ochronnej z tlenkiem cynku czy pantenolem (maści dobieramy do potrzeb danego dziecka, nie ma uniwersalnego rozwiązania) - radzi położna. - U wielu maluchów, których rodziców prowadziłam, dopiero konsekwentne wietrzenie i rezygnacja z perfumowanych chusteczek dało wyraźną poprawę, mimo że wcześniej stosowano różne kremy - tłumaczy ekspertka.

Położna zachęca również, by w sytuacji, gdy pojawią się zmiany skórne, przetestować pieluszki innej firmy.

- Podsumowując: najskuteczniejsze są proste rozwiązania - częsta zmiana pieluszki, woda zamiast wielu kosmetyków i wietrzenie pupy. To podstawy, które rekomendują również towarzystwa pediatryczne i które w mojej praktyce przynoszą najlepsze efekty - dodaje Wagner.

Niestety, zdarza się, że prze brak wiedzy czy doświadczenia, rodzice popełniają błędy, które mogą przyczynić się do pogorszenia stanu skóry dziecka. Wymienia je Maria Lepucka, tłumacząc, że "często działają z nadmiaru troski, co paradoksalnie może szkodzić":

• zbyt rzadkie zmienianie pieluszki, np. wtedy, gdy nie rodzić nie chce budzić dziecka,

• nadużywanie kosmetyków myjących i pieniących, które osłabiają naturalną barierę skóry,

• sięganie po kremy lub maści zapachowe, podrażniające,

• nakładanie grubej warstwy kremu ochronnego, która może blokować dopływ powietrza i powodować macerację skóry.

- Rodzice często chcą wypróbować "sprawdzone domowe receptury", takie jak oliwa kuchennego użytku, talk czy różnego rodzaju maści przygotowywane samodzielnie. Trzeba wyraźnie podkreślić, że takie praktyki mogą pogorszyć stan skóry, a nawet zwiększyć ryzyko zakażenia - alarmuje Lepucka.

Zdarza się, że pomimo starań, dolegliwości nie przechodzą. Wtedy należy rozważyć wizytę u specjalisty.

- Jeśli odparzenia nie ustępują mimo starannej pielęgnacji, a zmiany stają się bolesne, rozległe lub pojawiają się na nich nadżerki czy sączące pęcherzyki, należy skonsultować się z pediatrą lub dermatologiem. Specjalistyczna ocena jest też potrzebna, gdy odparzenia powracają cyklicznie, towarzyszy im gorączka albo dziecko staje się wyraźnie niespokojne. W takich przypadkach konieczne bywa zastosowanie leczenia przeciwgrzybiczego lub antybakteryjnego, którego nie można wprowadzać samodzielnie w domu - wyjaśnia Maria Lepucka.